Tarihte olaylar iki kez tekrar eder, ilki trajedi, ikincisi komedi olarak biter..

11 Haz

 –Veysel Batmaz-

Yüzyılların başları ile sonları birbirlerine benziyor. Boris Frankel, “19. yüzyılın ilk on/yirmi yılı ile yaşadığımız son yirmi yıl arasında paralellikler kurmak çok çekici görünüyor” diyor.

Oysa, Stuart Huges’tan yola çıkarsak, benzer bir paralelliği 1890 ile1990’lar arasında kurmamız da mümkün. Durkheim’ı, Pareto’yu, Croce’yi, modernizmin eleştirel karşıtlığı olarak konumlamak ve bu düşünürlerden hareketle, Bergson’u, Sorel’i, Dilthet’ı, Troeltsch’i, Freud ve Jung’u bu eleştrinin devamı olarak görmek, günümüzde, Daniel Bell’in sağ; Sartre’ın da sol’dan başladığı sanayi sonrası toplumun eleştirisini yapmaları veya Marksizmin “bunalımını” aşmaya çalışmalarını izlememiz, oradan da post-modernizme sıçramamız, arada Althusser’e ve post-yapısalcılara uzanmamız, Frankfurtçulara veya “ekol” içindeki Marcuse ile Habermas karşıtlığına varmamız, sanki salon değişmiş ama aynı filmi gören insanlara benzetiyor bizi.

Hatta daha global bir anoloji yaparsam; Rüzgar Gibi Geçti filmini eski Tepebaşı salonlarında seyretmekle, yıllar sonra aynı filmi dijital TV ekranında seyretmeye benziyor tarih.

Hangi çağı hangi çağ ile koşutlarsak koşutlayalım, Sartre ile Levi-Strauss arasındaki tezat yineleniyor gibi.

Tarihin tekerrürünün biraz fazlasını ya da Marx’ın “tarihte olayların iki kez tekrar ettiği; birincisinde trajedi, ikincisinde komedi olarak bittiği” biçimindeki aforizmasını doğrulayacak bir “rüzgar” var tarihte. O nedenle rüzgar gibi geçen bu tarihi, hep “daha önce biz bu filmi görmüştük” şeklinde izliyoruz.

Sanki Marx’ın aforizmasını doğrular gibi:1890’lardaki “öznelliğie yöneliş”,1930’lardan sonra faşizm ile trajik olarak sonlanırken;1990’larda tekrar eden “öznellik”, 11 Eylül-El Kaide ile başladığı iddia edilen ve yeni Filistin iktidarı “terörüst” Hamas ile devam eden dinsel fanatikliğin şiddeti ile II. Bush komedisine evrimleşmiş durumda.

Öznelcilikler, ya Hitler ve Stalin, ya da Usame Bin Ladin doğuruyor.

Kaynak: Global Modernite ve Sosyalizm-Arif Dirlik, V.Batmaz’ın giriş yazısından, Salyangoz Yayınları

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: