Usta olmak için “babayı katletmek”

3 Tem

-Besim F. DELLALOĞLU-

Teknik, mimetik bir şeydir. Yani taklide dayanır. Taklit ise küçümsenecek bir şey değildir asla. Her usta berber ustaca kesmeyi bilir sonuçta. Amaç saçı estetik biçimde kısaltmaktır. Ustası hangi tekniği kullanıyorsa, onu kullanıp, geliştirmek zorundadır. İşte böyle gelenekler oluşur. Üsluplar belirlenir. Burada mimesis yani taklit her türlü öğrenmenin temeli olacaktır. Sanat eğitiminde de eskiden kürsüler vardı. Ünlü ressamların özgeçmişlerinde hangi hocanın atölyesinden yetiştikleri yazar hep. Bu da bir usta-çırak ilişkisidir. Bir hocadan feyz almak felsefede de olabilir. Bu taklit etme giderek kendi içinde de bir evrim geçirecektir. O zaman her çırak ustasının aynısı mı olacak? Hayır; bu ilişki kendi içinde bir üslup geliştirmeye engel değildir. Burada kelimenin tam manasıyla diyalektik bir ilişki vardır. Her çırak aslında bir anlamda “ustasını, babasını katlederek” usta olabilir. Kendisi olabilir. Her çocuk babasından etkilenir ancak “babayı katletmeden” de kendisi olamaz. Aslında bütün ustalarla çırakları arasında böyle bir ilişki vardır: Tanpınar ile Yahya Kemal arasındaki ilişki de budur. Bir yandan itaattir, boyun eğmedir, öykünmedir. Ama öte yandan da isyan etme, farklılaşma, kendisi olmadır. İşte tam da bu nedenle çok dominant babaların, çok büyük ustaların hayatları çok daha zordur. Büyük yaratıcıların çırağı olmak çok ezici bir şeydir. Yani çok büyük, dişli bir ustaya isyan edebilmek, onu katledebilmek kolay değildir. Ancak bunu başarabilenler seyrek de olsa çıkar. Çok büyük ustaların, çok büyük öğrencileri de olur bazen. Çok büyük bir ustanın karşısında kendin olabilmek ancak yeni bir büyük usta olabilmekle mümkündür. Tanpınar’la Yahya Kemal ilişkisi de biraz böyledir. Tanpınar’ın şiirinin azlığı buradan kaynaklanır. Yaşamı boyunca hiç kitap yayımlamamış bir ustanın çırağı olup da kitap yayımlamak kolay mıdır? “Şiir benle bitti, siz başka iş yapın” diyen bir ustanın karşısında şiir yazmak kolay mıdır?

Kaynak: Modernleşmenin Zihniyet Dünyası-Bir Tanpınar Fetişizmi, S.59-60, Kapı Yayınları

Reklamlar

Bir Yanıt to “Usta olmak için “babayı katletmek””

  1. Usta 05/09/2012 8:19 am #

    Tebrikler harika bir yazı olmuş, bu konu daha iyi anlatılamzdı.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: